Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tình trạng già hóa này, đặc biệt rõ rệt ở nhóm người trên 60 tuổi, đang tạo ra áp lực lớn đối với lực lượng lao động và hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là hệ thống Y tế.
Nội dung dưới đây tóm tắt đề tài thực trạng sức khỏe và dinh dưỡng của người cao tuổi (NCT), đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh năm 2025, cùng với những giải pháp cần thiết.
Gánh nặng Bệnh tật và Dinh dưỡng ở Người cao tuổi
Người cao tuổi đang phải đối mặt với gánh nặng bệnh tật đáng kể, chủ yếu là các bệnh mạn tính không lây nhiễm (NCDs).
-
Thực trạng Sức khỏe và Bệnh mạn tính
Theo kết quả khảo sát tại một số thành phố lớn, 87,7% NCT mắc ít nhất 1 bệnh mạn tính (NCDs), và trung bình họ mắc 2 bệnh cùng lúc.
Tỷ lệ mắc NCDs phổ biến nhất trong nghiên cứu bao gồm:
-
Tăng huyết áp: 55,9% – 58,9%.
-
Tăng lipid máu (mỡ máu): 46,2% – 49,2%.
-
Bệnh lý xương khớp: 32,5%.
Về sức khỏe xương khớp, khảo sát cho thấy 42,4% NCT có mật độ xương ở mức loãng xương (điểm T-score dưới -2,5), với tỷ lệ ở nữ giới cao hơn đáng kể so với nam giới (52,7% so với 12,8%).
Rối loạn giấc ngủ là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến 52,6% đối tượng nghiên cứu, trong đó 28,2% gặp ở mức thường xuyên. Tình trạng này có xu hướng tăng theo tuổi và phổ biến hơn ở nữ giới.
-
Tình trạng Dinh dưỡng
Tình trạng dinh dưỡng ở NCT đang có sự chuyển dịch rõ rệt:
-
33,2% NCT tại thành phố lớn được khảo sát bị thừa cân/béo phì (BMI ≥ 25), và 23% có nguy cơ thừa cân (tiền béo phì).
-
Chỉ 3,8% NCT trong nghiên cứu bị gầy (BMI < 18,5).
-
Tuy nhiên, suy dinh dưỡng ở NCT có xu hướng tăng lên song hành cùng tuổi thọ và bệnh mạn tính.
Quang cảnh hội thảo Hà Nội, ngày 27/11/2025
Thực trạng Công tác Chăm sóc Sức khỏe NCT
Mặc dù có nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến NCT, chính sách hiện tại vẫn chưa tập trung, thiếu đồng bộ, và thiếu kinh phí/nguồn lực. Hệ thống y tế cơ sở (Trạm Y tế) gặp nhiều khó khăn:
-
Thiếu trang thiết bị: Trạm Y tế thiếu các thiết bị chẩn đoán cơ bản như máy siêu âm, điện tim, và xét nghiệm máu. Nhiều máy móc hiện có rất cũ kỹ, chất lượng kém.
-
Thiếu nhân lực chuyên sâu: Cán bộ y tế tuyến cơ sở chưa được tập huấn chuyên sâu về lão khoa, và nhân sự phải gánh vác quá nhiều chương trình, dẫn đến không thể chuyên sâu vào chăm sóc NCT.
-
Chất lượng khám định kỳ chưa đáp ứng: Khám sức khỏe định kỳ thường chỉ dừng lại ở mức sàng lọc và theo dõi, không có phác đồ điều trị chuyên biệt, khiến NCT không hài lòng và phải chuyển lên tuyến trên (Bệnh viện).
Các Giải pháp Nâng cao Chất lượng Chăm sóc Sức khỏe
Để cải thiện tình trạng sức khỏe và chất lượng sống cho NCT, nguồn tài liệu đã đề xuất 6 nhóm giải pháp chính:
-
Cá nhân hóa hoạt động chăm sóc:
Xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân hóa và kế hoạch chăm sóc cụ thể (bao gồm dinh dưỡng, y tế, vật lý trị liệu), cũng như phát triển dịch vụ chăm sóc tại nhà.
-
Nâng cấp Y tế cơ sở (Trạm Y tế):
Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị cơ bản/nâng cao. Đồng thời, đào tạo đội ngũ cán bộ y tế chuyên môn lão khoa và tổ chức khám, sàng lọc định kỳ theo hướng chuyên sâu.
-
Xã hội hóa các trung tâm chăm sóc:
Khuyến khích huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước để xây dựng và vận hành các trung tâm dưỡng lão, trung tâm chăm sóc sức khỏe ban ngày, và các khoa lão khoa chuyên sâu.
-
Triển khai hoạt động CSSK NCT qua hệ thống CDC:
Sử dụng hệ thống CDC các tỉnh làm chủ lực trong việc giám sát, phòng ngừa dịch tễ và quản lý các yếu tố nguy cơ (đặc biệt là NCDs) thông qua các chiến dịch sàng lọc diện rộng và đào tạo nhân lực nguồn.
-
Tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi:
Nâng cao năng lực và tính chuyên nghiệp của Hội, thành lập các nhóm công tác chuyên trách về sức khỏe, và xây dựng quỹ hỗ trợ.
-
Nâng cao vai trò của các cấp chính quyền:
